Dane z reanalizy ERA5 oraz ERA5-Land jednoznacznie pokazują, że zima 2025/2026 była wyjątkowa pod względem klimatycznym, tworząc wyraźny podział w Europie. Anomalie temperatur, opadów i wilgotności gleby w okresie od grudnia 2025 do lutego 2026 ujawniają fascynujący obraz klimatycznych kontrastów na naszym kontynencie.
Dwa oblicza europejskiej zimy
Analiza danych klimatycznych z okresu referencyjnego 1991-2020 pokazuje, że miniona zima charakteryzowała się wyraźnym podziałem geograficznym. Europa Zachodnia i Południowa doświadczyła temperatury wyższych niż przeciętne oraz wyjątkowo wysokich opadów atmosferycznych. Z kolei kraje Europy Północnej i znaczna część Europy Środkowej, w tym Polska, odnotowały temperatury niższe od normy oraz ograniczone opady.
Ten podział klimatyczny ma istotne znaczenie dla gospodarki wodnej, rolnictwa i całego ekosystemu kontynentu. Różnice w wilgotności gleby oraz poziomie opadów bezpośrednio wpływają na cykle hydrologiczne i mogą mieć długofalowe konsekwencje dla środowiska.
Sytuacja w Polsce: zimno i sucho z pozorami obfitości
Polska znalazła się w strefie, gdzie zima 2025/2026 była zarówno zimniejsza, jak i bardziej sucha niż wieloletnia średnia. Jednak niskie temperatury stworzyły specyficzną sytuację, która mogła wprowadzać w błąd obserwatorów pogody.
Kluczowym czynnikiem była długotrwała pokrywa śnieżna, szczególnie we wschodniej i północno-wschodniej części kraju. Dzięki utrzymującym się niskim temperaturom, śnieg zalegał przez wiele tygodni, tworząc wrażenie obfitych opadów zimowych. W rzeczywistości jednak całkowita ilość opadów była niższa od normy klimatologicznej.
Implikacje dla gospodarki wodnej
Obserwowane anomalie mogą mieć znaczące konsekwencje dla zasobów wodnych w Polsce. Zmniejszona ilość opadów zimowych oznacza potencjalnie niższe zasoby wód gruntowych i powierzchniowych w nadchodzących miesiącach. Jest to szczególnie istotne w kontekście:
- Planowania gospodarki wodnej na poziomie lokalnym i regionalnym
- Przygotowań rolnictwa do sezonu wegetacyjnego
- Zarządzania zasobami wodnymi w miastach
- Monitorowania stanu ekosystemów wodnych
Kontekst zmian klimatycznych
Dane z zimy 2025/2026 wpisują się w szerszy kontekst zmian klimatycznych obserwowanych w Europie. Coraz częściej obserwujemy ekstremalne zjawiska pogodowe oraz wyraźne różnice regionalne w zakresie temperatur i opadów.
Według danych Copernicus Climate Change Service, takie kontrasty klimatyczne mogą stać się bardziej powszechne w przyszłości. Dla Polski oznacza to konieczność adaptacji do zmiennych warunków klimatycznych i przygotowania na okresy zarówno suszy, jak i intensywnych opadów.
Znaczenie monitoringu klimatycznego
Analiza danych z zimy 2025/2026 podkreśla znaczenie systematycznego monitoringu klimatu. Dane z systemu reanalizy ERA5 oraz ERA5-Land dostarczają precyzyjnych informacji o anomaliach klimatycznych, które są niezbędne do:
Podejmowania świadomych decyzji w zakresie adaptacji do zmian klimatu oraz planowania długoterminowych strategii gospodarowania zasobami naturalnymi.
Regularne publikowanie takich analiz, jak w ramach akcji „Wykres na dziś” prowadzonej przez Komitet ds. Kryzysu Klimatycznego Polskiej Akademii Nauk, przyczynia się do podnoszenia świadomości społecznej i wspierania dyskusji opartej na faktach naukowych.
