Po ponad dwuletnim procesie Sąd Rejonowy w Białymstoku wydał nieprawomocny wyrok w sprawie nieprawidłowości w działalności składowiska odpadów w podbiałostockich Studziankach. Pięć osób zostało skazanych na kary od czterech do dziesięciu miesięcy więzienia w zawieszeniu, grzywny oraz nawiązki na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.
Historia problematycznego składowiska CIGO
Sprawa dotyczy działalności Centrum Innowacyjnej Gospodarki Odpadami (CIGO) w Studziankach, prowadzonego przez firmę z Ostrołęki w latach 2017-2020. To składowisko od lat wzbudzało kontrowersje – największy pożar wybuchł już w 2012 roku, a jego gaszenie trwało osiem dni. Biegli uznali wówczas, że przyczyną było umyślne podpalenie, jednak sprawców nie udało się ustalić.
Kolejne pożary wybuchały systematycznie, w tym kilka w 2019 roku. Wszystkie śledztwa w tych sprawach zostały umorzone, jednak materiały z kontroli Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska stały się podstawą do postawienia zarzutów ośmiu osobom.
Zarzuty: zagrożenie dla środowiska i zdrowia
Prokuratura postawiła zarządom spółki poważne zarzuty dotyczące:
- Składowania odpadów wbrew przepisom, powodującego przenikanie zanieczyszczonych odcieków do gleby
- Nieselektywnego magazynowania odpadów w miejscach do tego nieprzystosowanych
- Gromadzenia odpadów w ilościach niezgodnych z pozwoleniem zintegrowanym
- Stworzenia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi oraz znaczącego obniżenia jakości środowiska
Szczególnie problematyczna była sytuacja kompostowni – jej funkcjonowanie było praktycznie niemożliwe z powodu nadmiaru składowanych odpadów, co prowadziło do dalszych naruszeń warunków pozwolenia.
Wyrok sądu i jego uzasadnienie
Sędzia Justyna Gosiewska, uzasadniając wyrok, podkreśliła wagę stwierdzonych nieprawidłowości. Skazane osoby otrzymały:
- Kary więzienia od 4 do 10 miesięcy w zawieszeniu
- Grzywny w wysokości 5-10 tysięcy złotych
- Nawiązki na rzecz NFOŚiGW w podobnych wysokościach
Sąd uznał za udowodnione, że odpady nie były przetwarzane zgodnie z przepisami, a ich nadmierna ilość stwarzała realne zagrożenie. Jak wskazała sędzia, sytuacja utrudniała poruszanie się po terenie, groziła wypadkami przy pracy i mogłaby znacząco utrudnić ewentualne akcje ratunkowe.
Alarmujące odkrycia kontrolerów
Kontrole WIOŚ ujawniły szczególnie niepokojące fakty. W odciekach z hałd odpadów stwierdzono bardzo wysoki poziom rtęci – substancji niezwykle toksycznej dla człowieka i środowiska. Dodatkowo:
Zasypane odpadami były magazyny i wejście do kompostowni, co uniemożliwiało prawidłowe funkcjonowanie całego systemu gospodarki odpadami
Batalia prawna o pozwolenie na działalność trwała półtora roku po jego cofnięciu przez marszałka województwa podlaskiego jesienią 2018 roku, co pokazuje skalę problemów prawnych związanych z tym obiektem.
Kontekst polskiej gospodarki odpadami
Sprawa składowiska w Studziankach wpisuje się w szerszy kontekst problemów z gospodarką odpadami w Polsce. Liczne przypadki nielegalnych składowisk i pożarów odpadów w ostatnich latach pokazują, jak ważne jest skuteczne egzekwowanie przepisów środowiskowych.
Przypadek CIGO podkreśla również znaczenie skutecznego nadzoru nad instalacjami gospodarki odpadami oraz konieczność ponoszenia odpowiedzialności karnej przez osoby naruszające przepisy ochrony środowiska. Wyrok, choć nieprawomocny, może stanowić precedens dla podobnych spraw.
Wszystkie oskarżone osoby odpowiadały z wolnej stopy i nie przyznawały się do winy. Na ogłoszeniu wyroku obecna była tylko jedna z osób uniewinnionych wraz z obrońcą. Nie wiadomo jeszcze, czy strony złożą apelacje od nieprawomocnego orzeczenia.
