Po latach protestów mieszkańców i organizacji przyrodniczych, Ministerstwo Klimatu i Środowiska zdecydowało się wprowadzić dodatkową ochronę dla ptaków w okolicach Parku Narodowego „Ujście Warty”. Nowa strefa buforowa ma położyć kres polowaniom odbywającym się w bezpośrednim sąsiedztwie granic tego najcenniejszego ornitologicznie obszaru w Polsce.
Problem polowań przy granicy parku narodowego
Park Narodowy „Ujście Warty”, utworzony w 2001 roku jako najmłodszy park narodowy w Polsce, to prawdziwy ptasi raj. Na jego obszarze stwierdzono ponad 280 gatunków ptaków, które przyciągają turystów z całej Europy. W szczycie migracji można tu obserwować spektakularne zjawiska – rekordowy poranny wylot w grudniu 2023 roku liczył aż 227 tysięcy gęsi, a na początku października park odwiedziło 21 tysięcy żurawi.
Paradoksalnie, to samo bogactwo przyrodnicze, które park ma chronić, stało się magnesem dla myśliwych. W 10-tysięcznej otulinie parku regularnie odbywają się polowania, które przyciągają łowców z całej Europy. Wyspecjalizowane biura podróży organizują nawet polowania na polskim terenie dla zagranicznych klientów.
„Ptaki nie znają granic parku. Na dźwięk wystrzałów, po prostu uciekają, przez co ochronna funkcja tego terenu staje się iluzoryczna. Nie ma na to naszej zgody” – argumentuje wiceminister klimatu i środowiska Mikołaj Dorożała.
Nielegalne praktyki dokumentowane przez ornitologów
Działania myśliwych od lat dokumentuje Piotr Chara, ornitolog i fotograf przyrody, były pracownik parku narodowego. Jego obserwacje ujawniają niepokojące praktyki:
- Budowanie nielegalnych czatowni bez wiedzy właścicieli gruntów
- Stosowanie wabików i elektronicznych dźwięków do oszukiwania ptaków
- Polowania bez polskich przewodników i psów myśliwskich
- „Amok strzelania” gdy ptaki zbliżają się do fałszywych sygnałów
Pracownicy parku zgłaszali, że polowania odbywają się nawet w bezpośredniej okolicy siedziby dyrekcji parku, a myśliwi nie mają żadnej kontroli nad tym, do czego strzelają.
Nowa strefa ochronna – szczegóły rozwiązania
Ministerstwo planuje utworzenie strefy buforowej o szerokości około półtora kilometra wokół granic parku. Strefa obejmie ponad 6,1 tys. hektarów otuliny, gdzie zabronione będzie polowanie na ptaki. Kluczowe założenia projektu to:
- Pas buforowy dostosowany do rozmieszczenia ptasich siedlisk
- Minimalizacja ryzyka szkód rolniczych
- Ochrona przed ranieniem, zabijaniem i płoszeniem ptaków
- Szczególna ochrona gatunków chronionych
„Rozszerzenie strefy ochronnej ptaków w otulinie Parku to kolejny krok w stronę skutecznej ochrony ptaków. Ograniczymy polowania w bezpośrednim sąsiedztwie granic Parku, tworząc bezpieczną przestrzeń dla ptaków” – podkreśla wiceminister Dorożała.
Problem przypadkowego zabijania gatunków chronionych
Ministerstwo wskazuje również na problem przypadkowego zabijania gatunków chronionych podczas polowań. Badania naukowe potwierdzają, że w miejscach o tak wysokiej różnorodności ptasiej, jaką charakteryzuje się Ujście Warty, ryzyko śmierci gatunku chronionego jest znacząco podwyższone.
Park narodowy jest siedliskiem nie tylko dla setek gatunków ptaków, ale również dla 50 gatunków ssaków (w tym bobrów, piżmaków i wydr), 12 gatunków płazów i 35 rodzajów ryb, co czyni go jednym z najbogatszych przyrodniczo obszarów w Polsce.
Harmonogram wdrożenia
Rozporządzenie w sprawie strefy ochronnej jest już gotowe i czeka na podpis ministrą Pauliny Hennig-Kloski. Planowane jest podpisanie dokumentu jeszcze w kwietniu 2024 roku, a nowe przepisy wejdą w życie po 30 dniach od podpisania rozporządzenia.
To rozwiązanie to odpowiedź na wieloletnie starania mieszkańców, organizacji przyrodniczych i pracowników parku, którzy od lat wskazywali na absurdalność sytuacji, w której ochrona przyrody kończy się na formalnej granicy parku narodowego.
