Cypryjska prezydencja Unii Europejskiej rozprowadzała wśród krajów członkowskich projekt kompromisu dotyczący rozszerzenia mechanizmu dostosowań granicznych emisji dwutlenku węgla (CBAM) na produkty końcowe. Według przecieku, nowa propozycja w znacznym stopniu podtrzymuje pierwotny tekst przedstawiony przez Komisję Europejską.
Czym jest CBAM i dlaczego ma być rozszerzany?
Mechanizm dostosowań granicznych emisji dwutlenku węgla (Carbon Border Adjustment Mechanism – CBAM) to innowacyjny instrument polityki klimatycznej UE, który wszedł w życie w październiku 2023 roku. Jego głównym celem jest ochrona europejskich przedsiębiorstw przed nieuczciwą konkurencją ze strony importerów z krajów o mniej restrykcyjnych przepisach klimatycznych.
Obecnie CBAM obejmuje sektory najbardziej narażone na tzw. węglowy wyciek, takie jak stal, cement, aluminium, nawozy i energia elektryczna. Rozszerzenie mechanizmu na produkty końcowe oznaczałoby objęcie nim szerszej gamy towarów, które wykorzystują te podstawowe materiały w procesie produkcji.
Stanowisko cypryjskiej prezydencji
Zgodnie z informacjami zawartymi w przecieku, cypryjska prezydencja nie wprowadza znaczących zmian do pierwotnej propozycji Komisji Europejskiej. Taka postawa może wskazywać na silne poparcie dla ambitnego podejścia do rozszerzenia mechanizmu CBAM.
Utrzymanie pierwotnego tekstu oznacza, że Cypr opowiada się za kompleksowym podejściem do węglowego mechanizmu granicznego, które mogłoby objąć szeroki zakres produktów końcowych zawierających materiały już objęte CBAM.
Implikacje dla polskiej gospodarki
Dla Polski, jako jednego z największych producentów stali i energii elektrycznej w UE, rozszerzenie CBAM na produkty końcowe może mieć znaczące konsekwencje. Z jednej strony, polskie przedsiębiorstwa produkujące materiały podstawowe mogą zyskać lepszą ochronę przed tanimi importami z krajów trzecich.
Z drugiej strony, polscy producenci wyrobów końcowych wykorzystujących stal czy cement mogą zostać postawieni przed wyzwaniem udowodnienia niskiego śladu węglowego swoich produktów. To szczególnie istotne dla branż takich jak motoryzacja, budownictwo czy przemysł maszynowy.
Wyzwania implementacyjne
Rozszerzenie CBAM na produkty końcowe wiąże się z licznymi wyzwaniami technicznymi i administracyjnymi. Główne problemy to:
- Określenie metodologii obliczania zawartości węgla w złożonych produktach końcowych
- Stworzenie systemu weryfikacji i certyfikacji dla szerokiej gamy towarów
- Zapewnienie zgodności z zasadami Światowej Organizacji Handlu (WTO)
- Minimalizacja obciążeń biurokratycznych dla przedsiębiorstw
Następne kroki w procesie legislacyjnym
Propozycja cypryjskiej prezydencji będzie teraz przedmiotem dalszych negocjacji między krajami członkowskimi UE. Ostateczna decyzja o kształcie rozszerzonego CBAM będzie wymagała osiągnięcia konsensusu lub większości kwalifikowanej w Radzie UE oraz zgody Parlamentu Europejskiego.
Implementacja rozszerzenia mechanizmu prawdopodobnie nastąpi stopniowo, z odpowiednim okresem przejściowym umożliwiającym przedsiębiorstwom przygotowanie się do nowych wymogów.
