Polska dysponuje znaczącym potencjałem w produkcji biometanu – alternatywnego źródła energii, które mogłoby zapewnić krajowi większe bezpieczeństwo energetyczne i przyczynić się do osiągnięcia celów klimatycznych. Według najnowszych danych, krajowy potencjał produkcji tego zielonego paliwa wynosi nawet 8 mld m³ rocznie.
Czym jest biometan i jaki ma potencjał w Polsce
Biometan to oczyszczony biogaz powstający w wyniku fermentacji beztlenowej biomasy, takiej jak odpady rolnicze, komunalne czy osady ściekowe. W przeciwieństwie do biogazu, który wykorzystywany jest bezpośrednio w kogeneracji, biometan wymaga dodatkowej instalacji oczyszczającej, ale może być wtłaczany bezpośrednio do sieci gazowej.
Według aktualizacji projektu Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu do 2030 roku (KPEiK), potencjał techniczny produkcji biometanu z substratów odpadowych wynosi 8 mld m³. Potencjał wdrożeniowy jest nieco niższy – oceniany na 4,7 mld m³. Jak podkreśla Adam Pawluć, członek zarządu Polskiej Grupy Biogazowej:
„Jeżeli odniesiemy to do zużycia gazu w Polsce, mówimy o 20–40 proc. jego ogólnej podaży w całej gospodarce”
Obecny stan rozwoju instalacji w Polsce
Sektor biometanu w Polsce znajduje się dopiero na początku rozwoju. Według raportu Polskiej Organizacji Biometanu na koniec III kwartału 2025 roku zidentyfikowano 122 projekty inwestycyjne w biometanownie na różnym etapie zaawansowania. Dominują wśród nich instalacje o średniej wielkości (1–5 MW), co świadczy o preferencji inwestorów do projektów o umiarkowanej skali.
Obecnie tylko jedna profesjonalna instalacja – w Strzelinie na Dolnym Śląsku – jest już użytkowana. Dla porównania, w rejestrze wytwórców biogazu rolniczego wpisanych jest 208 instalacji o łącznej mocy 188 MW, które produkują ponad 835 mln m³ biogazu rocznie.
Rynek rozwija się w dwóch kierunkach:
- Biogazownie zintegrowane z gospodarstwami rolnymi
- Profesjonalne, większe instalacje operowane przez firmy energetyczne
Prognozy produkcji i cele na 2030 rok
Rządowe prognozy są ambitne, choć realistyczne. Krajowa produkcja biometanu w 2030 roku ma wynieść około 0,5 mld m³ w scenariuszu zrównoważonej transformacji, a nawet 1 mld m³ w scenariuszu przyspieszonej transformacji. Do 2040 roku prognozy sięgają nawet 3,3 mld m³ rocznie.
Równolegle moc pozyskiwana z biogazu (bez biometanu) ma osiągnąć 0,5 GW w 2030 roku, co przełoży się na produkcję 2,9-3,1 TWh energii elektrycznej rocznie.
Bariery hamujące rozwój sektora
Pomimo znaczącego potencjału, rozwój biometanu w Polsce napotyka na szereg barier legislacyjnych i technicznych. Najważniejsze z nich to:
- Brak systemów wsparcia dla większych instalacji – obecnie wsparcie obejmuje tylko mniejsze biogazownie
- Problemy z „ciepłem spalania” – biometan musi być mieszany z gazem konwencjonalnym przy wtłaczaniu do sieci
- Brak mechanizmów popytowych – Polska nie ma jeszcze systemu „blending obligation” zachęcającego operatorów sieci do zatłaczania zielonego gazu
- Komplikacje legislacyjne – przepisy o biometanie są powiązane z kontrowersyjnymi regulacjami dotyczącymi farm wiatrowych
Nowelizacje przepisów i perspektywy rozwoju
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przygotowało projekt nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii, który ma odblokować potencjał produkcji biometanu. Kluczowe zmiany obejmują:
- Wprowadzenie wsparcia dla instalacji o mocy większej niż 1 MW
- Umożliwienie lokalizowania biogazowni na podstawie uchwały rady gminy
- Liberalizację systemu aukcyjnego dla źródeł paliwowych
Dodatkowo, prezydent podpisał już nowelizację Prawa energetycznego, która wprowadza szereg ułatwień administracyjnych i technicznych dla biogazowni, gwarantując większą pewność przyłączenia do sieci i krótszy czas oczekiwania na decyzje.
Porównanie z innymi krajami UE
Polska ma szansę nadrobić dystans do liderów europejskich w produkcji biometanu. Kraje takie jak Niemcy czy Francja rozwinęły już sprawnie działające systemy wsparcia, w tym mechanizmy popytowe zachęcające do wtłaczania zielonego gazu do sieci. Nawet Ukraina, pomimo wojny, aktywnie inwestuje w biometan jako element dywersyfikacji źródeł energii.
Rozwój polskiego sektora biometanu może przyczynić się nie tylko do zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego, ale także do zagospodarowania odpadów rolniczych i komunalnych, tworząc model gospodarki cyrkulacyjnej na obszarach wiejskich.
