Komisja Europejska oficjalnie ustaliła cenę certyfikatów w ramach mechanizmu dostosowań granicznych dotyczących dwutlenku węgla (CBAM) na poziomie 75,36 euro za tonę wyemitowanego CO2. To pierwszy oficjalny kurs dla tego rewolucyjnego systemu, który ma na celu ochronę europejskiego przemysłu przed nieuczciwą konkurencją ze strony krajów o mniej restrykcyjnych przepisach klimatycznych.
Czym jest mechanizm CBAM?
Mechanizm dostosowań granicznych dotyczących dwutlenku węgla to jedno z najważniejszych narzędzi Europejskiego Zielonego Ładu. System ten zobowiązuje importerów do zakupu specjalnych certyfikatów CBAM odpowiadających emisjom CO2 wbudowanym w sprowadzane towary. Mechanizm ma zapewnić, że firmy spoza UE ponoszą podobne koszty związane z emisjami jak europejscy producenci uczestniczący w systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS).
CBAM obejmuje początkowo sześć sektorów o wysokiej emisyjności: cement, żelazo i stal, aluminium, nawozy, energię elektryczną oraz wodór. To właśnie te branże są najbardziej narażone na zjawisko „carbon leakage” – przenoszenia produkcji do krajów o łagodniejszych przepisach klimatycznych.
Wpływ na polski przemysł i handel
Dla polskiego przemysłu mechanizm CBAM ma podwójne znaczenie. Z jednej strony, krajowi producenci zyskują dodatkową ochronę przed tanim importem z krajów nierespektujących standardów klimatycznych. Z drugiej strony, polskie firmy eksportujące do krajów trzecich mogą stać się bardziej konkurencyjne w porównaniu do producentów z regionów o wyższej emisyjności.
Szczególnie ważne jest to dla polskiego sektora stalowego, który od lat modernizuje się i inwestuje w niskoemisyjne technologie. Mechanizm CBAM może przyspieszyć zwrot z tych inwestycji poprzez wyrównanie warunków konkurencji na rynku europejskim.
Wyzwania dla importerów
Cena 75,36 euro za tonę CO2 oznacza znaczące koszty dla importerów towarów objętych systemem. Firmy będą musiały:
- Precyzyjnie obliczać emisje wbudowane w importowane produkty
- Zakupić odpowiednią liczbę certyfikatów CBAM
- Prowadzić szczegółową dokumentację emisji
- Regularnie raportować dane do właściwych organów
Importerzy mogą jednak odliczyć certyfikaty odpowiadające opłatom za emisje już poniesione w kraju pochodzenia towaru, co ma zapobiec podwójnemu opodatkowaniu.
Perspektywy rozwoju systemu
Ustalone ceny będą podlegać regularnym aktualizacjom, odzwierciedlając zmiany w cenach uprawnień do emisji w systemie EU ETS. Komisja Europejska planuje także stopniowe rozszerzanie mechanizmu CBAM na kolejne sektory gospodarki w nadchodzących latach.
Eksperci podkreślają, że mechanizm CBAM może stać się wzorem dla innych regionów świata, przyspieszając globalną transformację w kierunku gospodarki niskoemisyjnej. Jego skuteczność będzie jednak zależeć od precyzyjnej implementacji i międzynarodowej współpracy.
