Po historycznym odłączeniu się krajów bałtyckich od postradzieckiej sieci BRELL w lutym 2025 roku, region przeszedł przez fundamentalną transformację energetyczną. Estonia, Łotwa i Litwa po raz pierwszy w swojej najnowszej historii zsynchronizowały swoje systemy elektroenergetyczne z Europą kontynentalną poprzez Polskę. Aby utrwalić ten przełomowy krok, kluczowe znaczenie ma projekt Harmony Link – druga linia energetyczna między Polską a Litwą.
Dlaczego Harmony Link jest tak ważny?
Synchronizacja pozwoliła państwom bałtyckim przejąć pełną kontrolę nad częstotliwością i przepływami prądu w krajowych sieciach. Jednak aby system był w pełni odporny na przyszłe wyzwania, niezbędna jest rozbudowa infrastruktury przesyłowej. Polska i Litwa posiadają już jedno połączenie – LitPol Link, napowietrzną linię 400 kV między stacjami Ełk Bis a Alytus.
Jak podkreśla Wiceprezes PSE Włodzimierz Mucha:
To strategiczny element rozbudowy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego. Ma on kluczowe znaczenie dla zapewnienia stabilności i niezawodności dostaw energii elektrycznej w północno-wschodniej Polsce, a poprzez swój wymiar transgraniczny przyczyni się także do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego w naszej części Europy.
Przełom w projekcie: decyzje środowiskowe wydane
W kwietniu 2026 roku PSE uzyskały kluczowe decyzje środowiskowe od Regionalnych Dyrektorów Ochrony Środowiska dla dwóch nowych stacji elektroenergetycznych:
- Stacja 220/110 kV Norki w gminie Kalinowo
- Stacja 220/110 kV Wigry w gminie Suwałki
Te decyzje oznaczają, że inwestycja wkroczyła w zaawansowaną fazę realizacji. Kolejnymi etapami będą uzyskanie decyzji lokalizacyjnych, opracowanie projektów budowlanych oraz pozwoleń na budowę.
Zmiana planów: z morza na ląd
Pierwotnie Harmony Link miał być realizowany jako podmorska linia prądu stałego (HVDC). Jednak rosnące koszty tej technologii oraz konieczność przyspieszenia realizacji sprawiły, że PSE i litewski operator Litgrid zdecydowali o zmianie koncepcji. Obecnie projekt przewiduje budowę lądowej linii prądu przemiennego (AC) o napięciu 220 kV.
Ta decyzja ma kluczowe znaczenie dla Polski. Linia kablowa przebiegnie przez sześć gmin: Ełk, Kalinowo, Raczki, Suwałki, Miasto Suwałki i Szypliszki. Dzięki starannemu wytyczeniu trasy przy minimalnym wpływie na tereny mieszkalne i środowisko, znaczna część infrastruktury powstanie w sąsiedztwie drogi ekspresowej S61 (Via Baltica).
Korzyści dla Polski i regionu
Projekt Harmony Link o wartości około 3 miliardów złotych w części polskiej przyniesie wielorakie korzyści:
- Bezpieczeństwo energetyczne: Wzmocnienie stabilności dostaw w północno-wschodniej Polsce
- Rozwój regionalny: Umożliwienie realizacji kluczowych inwestycji, w tym kolei dużych prędkości
- Przyłączenie przemysłu: Wsparcie dla odbiorców w Suwalskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej
- Odnawialne źródła energii: Możliwość przyłączenia nowych farm wiatrowych i słonecznych
- Niższe ceny prądu: Docelowe obniżenie kosztów energii dla konsumentów
Projekt cieszy się silnym wsparciem Unii Europejskiej, która w ramach mechanizmu „Łącząc Europę” (CEF) pokrywa 75% kosztów kwalifikowalnych większości zadań związanych z synchronizacją.
Harmonogram prac do 2030 roku
PSE przedstawiły szczegółowy plan realizacji Harmony Link:
- 2025: Badania geologiczne na trasie linii kablowej 220 kV Ełk Bis-Granica RP
- 2026: Początek prac budowlanych przy rozbudowie stacji Ełk Bis
- 2027: Start budowy stacji Norki i Wigry oraz linii kablowej 220 kV
- 2029: Rozpoczęcie modernizacji linii 220 kV Ostrołęka-Ełk
- 2030: Podanie napięcia na nową linię energetyczną
Jak zapewnia Jacek Świentczak, dyrektor programu inwestycyjnego PSE: „Prace nad projektem Harmony Link przebiegają zgodnie z harmonogramem”.
Znaczenie dla przyszłości energetyki
Harmony Link to więcej niż infrastruktura energetyczna – to fundament energetycznego bezpieczeństwa regionu po historycznej synchronizacji krajów bałtyckich z Europą. Projekt stanowi kluczowy element budowy odpornej sieci przesyłowej, która będzie wspierać rozwój odnawialnych źródeł energii i zapewni stabilne dostawy prądu w całym regionie Morza Bałtyckiego.
Dla Polski oznacza to wzmocnienie pozycji jako energetycznego centrum regionu oraz rozwój strategicznie ważnych województw północno-wschodnich. Realizacja tego ambitnego przedsięwzięcia potwierdza, że transformacja energetyczna może iść w parze z rozwojem gospodarczym i ochroną środowiska.
