Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej przygotowuje nowy program wsparcia dla właścicieli domów, którzy zainwestowali w mikroretencję wodną. W ramach Funduszy Europejskich na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS) na ten cel przeznaczono łącznie 173 mln zł.
Wysokość dofinansowania i warunki
Jak poinformował Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW, właściciele domów będą mogli otrzymać zwrot do 90 proc. kosztów zrealizowanej inwestycji, jednak maksymalna kwota dotacji wynosi 8 tys. zł. To o 2 tys. zł więcej niż w poprzednim programie Moja Woda, którego ostatnia edycja oferowała maksymalnie 6 tys. zł wsparcia.
Program ma istotne ograniczenie – dotyczy wyłącznie inwestycji już zrealizowanych. Kwalifikują się koszty poniesione od 1 lipca 2024 roku, co oznacza, że osoby planujące dopiero budowę instalacji retencyjnych nie będą mogły skorzystać z tego wsparcia.
Podział środków między województwa
Nabory będą przeprowadzane przez 16 wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej. Alokacja środków została uzależniona od wysokości wypłat w zakończonym już programie Moja Woda, co oznacza, że województwa o większym zainteresowaniu poprzednim programem otrzymają wyższe budżety.
Największą pulą będzie dysponować Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, który otrzyma ponad 20 mln zł. To nie dziwi, biorąc pod uwagę, że województwo śląskie tradycyjnie charakteryzuje się wysokim zainteresowaniem programami ekologicznymi oraz problemami związanymi z gospodarką wodną.
Kwalifikujące się inwestycje
Dofinansowanie obejmuje szeroki zakres instalacji związanych z mikroretencją:
- Systemy zbierania wód opadowych i roztopowych z powierzchni nieprzepuszczalnych (dachy, chodniki, podjazdy)
- Szczelne zbiorniki retencyjne o łącznej pojemności minimum 2 tys. litrów
- Instalacje do rozszczelnienia powierzchni
- Studnie chłonne i systemy drenażowe
- Skrzynki rozsączające i zbiorniki otwarte
- Urządzenia do wykorzystania retencjonowanej wody (pompy, zraszacze)
Warto podkreślić, że wsparcie obejmuje nie tylko zakup, ale również montaż, budowę, rozbudowę i uruchomienie całych systemów retencyjnych.
Kto może ubiegać się o dotację
O dofinansowanie mogą się ubiegać osoby fizyczne będące właścicielami, współwłaścicielami lub użytkownikami wieczystymi nieruchomości z budynkiem mieszkalnym. Program obejmuje zarówno domy przeznaczone do stałego zamieszkania, jak i domki letniskowe.
Istnieją jednak ważne ograniczenia. Wsparcie nie przysługuje osobom planującym wykorzystanie zgromadzonej wody do celów gospodarczych i rolniczych. Dodatkowo, nie można otrzymać dofinansowania na przedsięwzięcia, które były już finansowane z innych programów NFOŚiGW lub wojewódzkich funduszy, w tym z programu Moja Woda.
Okres trwałości inwestycji
Beneficjenci muszą pamiętać o okresie trwałości inwestycji, który wynosi 5 lat. Oznacza to, że przez ten czas nie będzie można zmienić przeznaczenia instalacji ani jej istotnie modyfikować. To standardowe wymaganie w programach dotacyjnych, mające na celu zagwarantowanie długotrwałego efektu ekologicznego.
Doświadczenia z programu Moja Woda
Nowy program FEnIKS jest kontynuacją popularnego programu Moja Woda, który realizowany był w trzech edycjach: w 2020, 2021 i 2023 roku. Ostatnia edycja dysponowała budżetem 130 mln zł, a wszystkie środki wyczerpywały się w ciągu kilku tygodni, co świadczy o ogromnym zainteresowaniu tego typu wsparciem.
Sukces poprzednich edycji potwierdza rosnącą świadomość ekologiczną Polaków oraz praktyczne potrzeby związane z gospodarką wodną w dobie zmian klimatycznych. Coraz częstsze okresy suszy przeplatane intensywnymi opadami sprawiają, że mikroretencja staje się nie tylko kwestią ekologii, ale również praktycznego zarządzania zasobami wodnymi na poziomie gospodarstw domowych.
Znaczenie dla gospodarki wodnej w Polsce
Program FEnIKS wpisuje się w szerszą strategię adaptacji do zmian klimatycznych. Mikroretencja na prywatnych posesjach odgrywa istotną rolę w redukcji skutków zarówno powodzi miejskich, jak i okresów suszy. Zgromadzona w zbiornikach woda deszczowa może być wykorzystana do podlewania ogrodów, co zmniejsza zużycie wody pitnej z sieci.
W kontekście polskim, gdzie problemy z gospodarką wodną stają się coraz bardziej widoczne, tego typu inicjatywy nabierają szczególnego znaczenia. Wspieranie mikroretencji na poziomie indywidualnych gospodarstw domowych tworzy rozproszoną sieć małych zbiorników, która może znacząco wpłynąć na lokalną gospodarkę wodną.
