25 marca 2026 roku Komisja Wspólna Rządu i Samorządu Terytorialnego (KWRiST) podjęła decyzję, która może znacząco wpłynąć na dalsze losy reformy systemu gospodarki odpadami opakowaniowymi w Polsce. Komisja nie wyraziła zgody na to, aby projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100) został wiążąco zaopiniowany przez Zespół ds. Energii, Klimatu i Środowiska.
Odrzucenie uproszczonej ścieżki legislacyjnej
Ministerstwo Klimatu i Środowiska złożyło wniosek o upoważnienie zespołu problemowego do wydania wiążącej opinii, co zostało wpisane jako odrębny punkt porządku obrad posiedzenia KWRiST. Jednak komisja zdecydowała się na odmowę, kierując projekt do rozpatrzenia przez całą KWRiST na posiedzeniu zaplanowanym na koniec kwietnia 2026 roku.
Ta decyzja oznacza, że w sprawie Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta (ROP) nie uruchomiono uproszczonej ścieżki zakończenia procesu opiniowania na poziomie zespołu problemowego. Zgodnie z procedurami KWRiST, komisja wyraża opinię na zasadzie uzgodnienia między stroną rządową a samorządową, a przy braku porozumienia każda ze stron może przyjąć własne stanowisko.
Sygnał o wadze problemu
Pozostawienie projektu UC100 na forum plenarnym jest wyraźnym sygnałem, że sprawa została potraktowana jako zbyt istotna, aby zamykać ją wyłącznie na poziomie zespołu problemowego. To podejście wskazuje na złożoność i kontrowersyjność proponowanych rozwiązań.
Choć na ten moment brak jest publicznego, oficjalnego uzasadnienia odmowy, ani opublikowany porządek obrad KWRiST, ani relacja Związku Miast Polskich z marcowego posiedzenia nie wyjaśniają szczegółowych powodów tej decyzji. Jednoznacznie widać jednak, że projekt UC100 nadal wywołuje silne napięcia w środowisku samorządowym.
Skala kontrowersji wokół projektu
O poziomie zainteresowania i jednocześnie kontrowersji wokół projektu świadczy liczba zgłoszonych uwag. Do wcześniejszej wersji projektu wpłynęło około 1700 uwag, co jest liczbą znaczącą nawet jak na standardy projektów dotyczących gospodarki odpadami.
Spór dotyczy nie tylko harmonogramu prac legislacyjnych, ale przede wszystkim fundamentalnych założeń konstrukcji całego systemu. Jednym z najważniejszych i najbardziej kontrowersyjnych elementów pozostaje rola Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), któremu projekt przypisuje centralną funkcję w systemie ROP.
Kluczowe punkty sporne
Główne obawy samorządów koncentrują się wokół kilku kluczowych kwestii:
- Wpływ na finanse gmin – samorządy obawiają się negatywnych skutków finansowych wprowadzenia nowego systemu
- Sposób redystrybucji środków – brak jasnych mechanizmów podziału funduszy między różne podmioty systemu
- Model organizacyjny – brak pełnego porozumienia co do proponowanej struktury zarządzania systemem ROP
- Rola NFOŚiGW – kontrowersje wokół centralizacji kompetencji w jednej instytucji
Kontekst polski i europejski
Warto przypomnieć, że Polska musi wdrożyć system ROP zgodnie z dyrektywami europejskimi dotyczącymi gospodarki odpadami. Inne kraje UE już funkcjonują w oparciu o podobne rozwiązania, jednak każde państwo członkowskie ma pewną swobodę w kształtowaniu szczegółów systemu.
W Polsce dotychczasowy system opłat produktowych i recyklingu opakowań funkcjonował w oparciu o organizacje odzysku, a planowana reforma ma na celu jego gruntowną przebudowę. Stąd tak duże emocje i obawy różnych grup interesów.
Co dalej z projektem ROP?
Decyzja KWRiST oznacza wydłużenie procesu legislacyjnego i konieczność przeprowadzenia bardziej szczegółowych konsultacji. Posiedzenie plenarne komisji pod koniec kwietnia będzie kluczowe dla dalszych losów projektu.
Dla branży gospodarki odpadami oznacza to dalszą niepewność co do ostatecznego kształtu regulacji. Firmy, samorządy i organizacje odzysku muszą przygotowywać się na zmiany, nie znając jeszcze ich finalnej postaci.
