Po kilkuletnich opóźnieniach Polska wreszcie implementuje unijną dyrektywę dotyczącą jakości wody pitnej. Uchwalona przez Sejm w marcu 2026 roku nowelizacja ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę wprowadza szereg nowych obowiązków dla gmin, dostawców wody oraz zarządców budynków. Ustawa wejdzie w życie po upływie 14 dni od ogłoszenia.
Spóźniona implementacja dyrektywy UE
Polska miała czas na wdrożenie unijnych przepisów do 12 stycznia 2023 roku. Opóźnienie było spowodowane wetowaniem poprzedniej wersji ustawy przez prezydenta Karola Nawrockiego w listopadzie 2025 roku. W ocenie prezydenta tamta wersja zawierała nadmierne regulacje, wykraczające poza wymagania dyrektywy UE i nakładające zbędne obciążenia na wspólnoty mieszkaniowe, spółdzielnie oraz samorządy.
Ostateczny projekt został przygotowany przez posłów Koalicji Obywatelskiej i stanowi kompromisowe rozwiązanie, które implementuje wymagania unijne bez nadmiernych regulacji.
Nowe obowiązki dla dostawców wody
Nowelizacja nakłada na dostawców wody szereg nowych obowiązków związanych z zapewnieniem wysokiej jakości wody pitnej:
- Przeprowadzanie regularnych badań jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi
- Dokonywanie oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęć wody oraz w systemach zaopatrzenia
- Podejmowanie działań mających na celu zarządzanie ryzykiem w systemach wodociągowych
- Rozszerzone obowiązki informacyjne wobec konsumentów dotyczące jakości wody, cen oraz zużycia
Te zmiany mają na celu podniesienie standardów bezpieczeństwa wody pitnej i lepsze informowanie odbiorców o jej parametrach.
Rozszerzone kompetencje instytucji państwowych
Ustawa doprecyzowuje również kompetencje kluczowych instytucji odpowiedzialnych za nadzór nad jakością wody:
Państwowa Inspekcja Sanitarna otrzyma wzmocnione uprawnienia nadzorcze oraz jasno określone procedury kontroli jakości wody pitnej.
Prezes Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie oraz minister właściwy do spraw gospodarki wodnej będą zobowiązani do wykonywania oceny strat wody przeznaczonej do spożycia oraz opracowywania planów działania mających na celu ograniczenie marnotrawstwa.
Właściwe organy otrzymają także kompetencje w zakresie wydawania ocen dotyczących materiałów i wyrobów służących do dystrybucji oraz uzdatniania wody.
Nowe obowiązki dla gmin i samorządów
Szczególnie istotne zmiany dotyczą gmin, które otrzymują nowe obowiązki w zakresie zapewnienia dostępu do wody pitnej:
- Identyfikacja osób pozbawionych dostępu lub mających ograniczony dostęp do wody pitnej
- Podejmowanie konkretnych działań w celu zapewnienia powszechnego dostępu do wody
- Monitoring sytuacji mieszkańców pod kątem dostępności wody pitnej
Te przepisy mają szczególne znaczenie w kontekście polskich realiów, gdzie wciąż istnieją obszary o ograniczonym dostępie do sieci wodociągowej, szczególnie na terenach wiejskich.
Obowiązki dla zarządców budynków
Nowelizacja rozszerza również krąg podmiotów objętych przepisami ustawy. Właściciele i zarządcy budynków będą musieli:
- Przeprowadzać ocenę ryzyka dotyczącego działania wewnętrznych systemów wodociągowych
- Monitorować stan instalacji wewnętrznych
- Właściciele węzłów ciepłej wody użytkowej otrzymają dodatkowe obowiązki
Ta ostatnia zmiana wypełnia istotną lukę prawną w sytuacjach, gdy węzeł ciepłej wody należy do innego podmiotu niż właściciel budynku.
Wpływ na polską gospodarkę wodną
W Polsce dostęp do sieci wodociągowej ma około 91% mieszkańców, co stawia nas w średniej unijnej. Nowe przepisy mogą przyspieszyć inwestycje w infrastrukturę wodną, szczególnie na obszarach wiejskich gdzie dostępność wody pitnej wciąż stanowi wyzwanie.
Samorządy będą musiały przygotować się na dodatkowe koszty związane z identyfikacją osób bez dostępu do wody oraz podejmowaniem działań naprawczych. Może to oznaczać konieczność zwiększenia budżetów na inwestycje w infrastrukturę wodociągową.
Implementacja unijnych standardów, choć spóźniona, powinna przyczynić się do podniesienia jakości wody pitnej w całej Polsce oraz lepszego zarządzania zasobami wodnymi na poziomie lokalnym.
