14 kwietnia 2026 roku okazał się dniem rozczarowania dla Taurona. O godzinie 12:00 upłynął termin składania ofert w przetargu na dostawę turbin gazowych do elektrowni szczytowej w Jaworznie, jednak nie wpłynęła ani jedna propozycja. Wartość zamówienia wynosiła 1,57 mld zł brutto, co czyni ten przypadek jednym z największych nieudanych postępowań w polskiej energetyce.
Konsekwencje wygranej w aukcji rynku mocy
Przetarg był bezpośrednią konsekwencją sukcesu Taurona w grudniowej aukcji głównej rynku mocy na rok dostaw 2030. Wówczas grupa zakontraktowała 538 MW obowiązków mocowych dla gazowego bloku szczytowego w Jaworznie. Szacowany przychód z 15-letniej umowy wynosi od 3,75 do 4,13 mld zł, co świadczy o strategicznym znaczeniu tej inwestycji.
Planowana jednostka miała pracować maksymalnie do 1500 godzin rocznie, pełniąc rolę elastycznego źródła energii reagującego na spadki generacji z odnawialnych źródeł energii. Koszt całej inwestycji oszacowano na kwotę do 3 mln zł za każdy megawat mocy.
Problemy z dostępnością turbin gazowych na rynku globalnym
Rynek turbin gazowych od przeszło dwóch lat boryka się z ogromnym popytem, który przewyższa możliwości produkcyjne dostawców. Główne przyczyny to:
- Boom sztucznej inteligencji – budowa centrów danych, zwłaszcza w USA, generuje ogromne zapotrzebowanie na energię elektryczną
- Transformacja energetyczna – odstawianie elektrowni węglowych i potrzeba bilansowania systemów z rosnącym udziałem OZE
- Ograniczona liczba dostawców – rynek zdominowany przez trzech głównych graczy: Siemens Energy, GE Vernova i Mitsubishi Power
Paradoksalnie, zarząd Taurona wcześniej oceniał, że wojna na Bliskim Wschodzie może zwiększyć szanse na pozyskanie turbiny poprzez zawieszenie niektórych planów inwestycyjnych w tym regionie. Rzeczywistość okazała się jednak inna.
Oczekiwania dostawców wobec warunków przetargu
Analiza uwag zgłaszanych podczas postępowania ujawnia, co zniechęciło potencjalnych oferentów. Tauron ogłosił przetarg na dostawę tzw. wyspy turbinowej wraz z 15-letnią umową serwisową pod koniec stycznia 2026 roku. Mimo prób dostosowania się do oczekiwań rynku, warunki pozostały problematyczne:
„W związku z wysokim zainteresowaniem oferty wykonawcy na rynku dostawców, przewyższającym możliwości produkcyjne wykonawcy, nie możemy utrzymać ważności oferty przez okres dłuższy niż 20 dni” – wskazywał jeden z potencjalnych oferentów.
Kluczowe problemy obejmowały:
- Zbyt długi termin związania ofertą – 60 dni (później skrócony do 45 dni)
- Wysokie wadium – początkowo 25 mln zł (później obniżone do 5 mln zł)
- Krótki czas na przygotowanie oferty – zbyt mało czasu na zabezpieczenie wadium
- Nieelastyczne parametry mocowe – zakres 560-630 MW (później częściowo zmieniony na 540-630 MW)
Polska na tle innych niepowodzeń w energetyce gazowej
Przypadek Jaworzna nie jest odosobniony. W ostatnich miesiącach podobne problemy dotknęły inne kluczowe projekty polskiej energetyki:
- Enea w Połańcu – dwukrotnie unieważniono przetargi na dwa bloki gazowo-parowe o mocy 530-680 MW każdy
- Orlen w Siekierkach – unieważniono przetarg na blok gazowo-parowy o mocy 500 MW
Jedynym sukcesem było PGE, które w marcu zakontraktowało generalnych wykonawców dla bloków OCGT w Dolnej Odrze i Rybniku o łącznej mocy 1,2 GW. Kluczem do sukcesu było wczesne rozpoczęcie procedur i dostosowanie do realiów rynkowych.
Wyzwania związane z czasem realizacji
Tauron stoi teraz przed poważnym dylematem czasowym. Jednostka powinna rozpocząć świadczenie obowiązku mocowego z początkiem 2030 roku, a maksymalny termin dostawy urządzeń ustalono na 150 tygodni od wejścia umowy w życie. Każde opóźnienie w kolejnym przetargu zwiększa ryzyko niedotrzymania terminów kontraktowych.
Przyszłość rynku mocy w Polsce
Sytuacja komplikuje się dodatkowo z powodu braku informacji o kształcie nowego mechanizmu mocowego. Ministerstwo Energii nie przekazuje aktualnych informacji, a nowy mechanizm musi zostać zatwierdzony przez Komisję Europejską.
Forum Energii w niedawnej analizie wskazało, że łączny koszt dotychczasowego rynku mocy w latach 2021-2046 może wynieść około 200 mld zł. Organizacja postuluje reformy, w tym:
- Oddzielne aukcje na moc elastyczną i dyspozycyjną
- Lepsze wykorzystanie połączeń transgranicznych
- Integrację z innymi sektorami, takimi jak przemysł i ciepłownictwo
Bez wsparcia rynku mocy realizacja kolejnych projektów gazowych w Polsce stoi pod znakiem zapytania, co może wpłynąć na bezpieczeństwo energetyczne kraju w okresie transformacji energetycznej.
