Wojna w Ukrainie weszła w nową fazę, w której infrastruktura energetyczna stała się kluczowym celem ataków. Zgodnie z danymi Ośrodka Studiów Wschodnich (OSW), skala zniszczeń w sektorze energetycznym osiągnęła alarmujące rozmiary, a nadchodząca zima może stać się największym wyzwaniem dla cywilnej ludności.
Skala zniszczeń infrastruktury energetycznej
Od początku pełnoskalowej wojny rosyjskiej agresji, ukraiński system energetyczny stał się przedmiotem systematycznych ataków. Dane OSW wskazują na blisko 6 tysięcy uderzeń w infrastrukturę energetyczną, które doprowadziły do zniszczenia lub uszkodzenia bloków energetycznych o łącznej mocy 9 GW.
Konsekwencje tych ataków odczuwają bezpośrednio mieszkańcy ukraińskich miast. Zimą 2025/2026, po nalotach na elektrociepłownie, temperatura w wielu mieszkaniach spadała do zaledwie 12 stopni Celsjusza, co stawia pod znakiem zapytania podstawowe warunki egzystencji ludności cywilnej.
Import energii jako ratunek dla Ukrainy
W obliczu dewastacji własnych źródeł energii, Ukraina została zmuszona do masowego importu prądu z krajów sąsiadujących. Kluczowymi dostawcami energii elektrycznej w miesiącach zimowych stały się:
- Węgry
- Rumunia
- Słowacja
- Polska
W szczytowych momentach około 20% energii konsumowanej w Ukrainie pochodziło z importu. To bezprecedensowa sytuacja, która pokazuje skalę zniszczeń w ukraińskim systemie energetycznym.
Rola Polski w tym kontekście jest szczególnie znacząca. Kraj ten nie tylko dostarcza energię elektryczną, ale również odgrywa kluczową rolę w zaopatrywaniu Ukrainy w paliwa płynne przez rafinerie grupy Orlen.
Plany odbudowy sektora energetycznego
Ukraiński rząd przygotowuje się do kolejnej zimy, planując ambitny program odbudowy. Założenia obejmują:
- Odbudowę lub remont źródeł o mocy 4 GW
- Inwestycje w 1,5 GW rozproszonej energetyki
- Budowę instalacji trudniejszych do zniszczenia przez ataki rakietowe
Strategia rozproszonych źródeł energii ma kluczowe znaczenie – mniejsze, rozproszone instalacje są znacznie trudniejsze do zlokalizowania i zniszczenia niż duże elektrownie centralne.
Kryzys paliwowy i rola Polski
Oprócz energii elektrycznej, Ukraina zmaga się z poważnymi problemami w zaopatrzeniu w paliwa płynne. Po zniszczeniu rafinerii w Krzemieńczuku, kraj całkowicie uzależnił się od importu benzyny i oleju napędowego.
Zapotrzebowanie na paliwa dramatycznie wzrosło zimą, gdy z powodu przerw w dostawach prądu zarówno gospodarstwa domowe, jak i przedsiębiorstwa masowo uruchomiły spalinowe agregaty prądotwórcze.
Polska odgrywa kluczową rolę w zaopatrzeniu Ukrainy w paliwa – aż 28,2% importowanych paliw płynnych pochodzi z rafinerii grupy Orlen należącej do Skarbu Państwa.
Wpływ konfliktu na Bliskim Wschodzie
Amerykańsko-izraelski atak na Iran, rozpoczęty pod koniec lutego, dodatkowo skomplikował sytuację Ukrainy. Konflikt wywołał gwałtowne podwyżki cen surowców energetycznych:
- Olej napędowy podrożał o 35%
- Gaz ziemny podrożał o 49%
Te wzrosty uderzeły nie tylko w zwykłych konsumentów, ale również w rolników przygotowujących się do sezonu oraz w ukraińską armię, która zużywa znaczne ilości paliw.
Problem z obroną przeciwlotniczą
Równie poważnym problemem jest deficyt pocisków dla systemów Patriot, wywołany przez konflikt na Bliskim Wschodzie. Brak skutecznej obrony przeciwlotniczej może oznaczać, że kosztownie wyremontowane elektrownie zostaną ponownie zniszczone przez rosyjskie ataki.
Ta sytuacja stawia pod znakiem zapytania sens inwestycji w odbudowę infrastruktury energetycznej bez zapewnienia jej odpowiedniej ochrony przed nalotami.
Doświadczenia ukraińskie pokazują, jak kluczowa dla bezpieczeństwa narodowego jest dywersyfikacja źródeł energii i budowa odpornej na ataki infrastruktury. To lekcja, z której mogą skorzystać również inne kraje europejskie, w tym Polska, planując rozwój swojego systemu energetycznego.
